Nauka rysunku często kojarzy się przede wszystkim z przygotowaniem do egzaminów na architekturę lub Akademię Sztuk Pięknych. Tymczasem regularne zajęcia mogą mieć zupełnie inny cel. Można uczyć się akwareli, rysunku postaci, rzeźby, projektowania samochodów czy ilustracji tylko dlatego, że dana technika jest interesująca i pozwala rozwijać własne umiejętności.
Taką możliwość daje między innymi krakowska szkoła rysunku KIAS, która oprócz kursów przygotowujących na studia prowadzi również zajęcia hobbystyczne. Dzięki temu nauka nie musi być podporządkowana terminowi egzaminu ani wymaganiom konkretnej uczelni.
Czego można uczyć się bez planowania studiów artystycznych?
Rysunek ołówkiem jest tylko jedną z wielu możliwości. Rozwijanie warsztatu może oznaczać poznawanie nowych materiałów, pracę z kolorem, ćwiczenie modelowania przestrzennego albo naukę przedstawiania konkretnych tematów, takich jak postać, samochód czy fantastyczne stworzenie.
Wśród zajęć hobbystycznych prowadzonych w KIAS znajdują się między innymi:
- akwarela,
- rzeźba,
- pracownia renesansowa,
- pisanie ikon,
- rysowanie postaci science fiction i fantasy, w tym komiksu,
- projektowanie samochodów.
Poszczególne pracownie wymagają innych umiejętności. Akwarela uczy kontroli ilości wody i pigmentu, rzeźba rozwija rozumienie bryły, a projektowanie samochodu łączy rysunek perspektywiczny z analizą proporcji i konstrukcji przedmiotu.
Jak różnią się wybrane rodzaje zajęć?
| Rodzaj zajęć | Najważniejsze zagadnienia | Co można dzięki nim ćwiczyć? |
|---|---|---|
| Akwarela | kolor, warstwy, przejścia tonalne | kontrolę plamy, światło, mieszanie barw |
| Rzeźba | bryła, proporcje, forma przestrzenna | obserwację obiektu w trzech wymiarach |
| Rysunek postaci | anatomia, proporcje, gest | przedstawianie człowieka w różnych pozach |
| Komiks i fantasy | postać, narracja, wyobraźnia | projektowanie bohaterów i scen |
| Projektowanie samochodów | perspektywa, proporcje, design | rysowanie i projektowanie złożonych form użytkowych |
| Pracownia renesansowa | tradycyjny warsztat artystyczny | poznawanie klasycznych technik i sposobów pracy |
Rysowanie dla przyjemności również wymaga podstaw
Brak egzaminu nie oznacza, że można pominąć podstawowe zagadnienia. Osoba rysująca hobbystycznie napotyka dokładnie te same problemy konstrukcyjne co kandydat na uczelnię: niewłaściwe proporcje, trudności z perspektywą, nieprzekonujący światłocień czy przypadkową kompozycję.
Warto więc systematycznie ćwiczyć:
- proporcje obserwowanych przedmiotów,
- budowanie obiektów z podstawowych brył,
- perspektywę i skróty perspektywiczne,
- wartości tonalne od najjaśniejszych do najciemniejszych,
- komponowanie kilku elementów na jednej powierzchni,
- rysowanie zarówno z obserwacji, jak i z wyobraźni.
Różnica polega przede wszystkim na celu. Kandydat przygotowuje się do określonego rodzaju zadań i musi osiągnąć odpowiedni poziom w wyznaczonym terminie. Hobbysta może dłużej pracować nad wybraną techniką i swobodniej zmieniać obszary zainteresowania.
Dlaczego korekta prowadzącego przyspiesza naukę?
Jedną z największych trudności w samodzielnym rysowaniu jest zauważenie własnego błędu. Po kilkudziesięciu minutach pracy oko przyzwyczaja się do oglądanego obrazu. Niewłaściwa proporcja głowy, przesunięta oś bryły albo błędny zbieg perspektywiczny mogą przestać być zauważalne dla autora.
Korekta nie polega jedynie na stwierdzeniu, że określony fragment wygląda źle. Powinna wskazać przyczynę problemu i sposób jego rozwiązania. Przykładowo zamiast poprawiać pojedynczą krawędź stołu, można sprawdzić położenie horyzontu i punktu zbiegu. Przy rysunku postaci zamiast wielokrotnie zmieniać kontur ręki warto najpierw skontrolować jej długość względem tułowia.
KIAS informuje, że grupy hobbystyczne prowadzone są kameralnie, a uczestnicy otrzymują korekty zarówno od asystentów, jak i profesorów. Z punktu widzenia osoby uczącej się jest to istotne szczególnie wtedy, gdy zajęcia mają służyć rzeczywistemu rozwijaniu warsztatu, a nie wyłącznie wykonywaniu kolejnych gotowych prac.
Akwarela – technika, której trudno uczyć się przez poprawianie błędów
Akwarela różni się od wielu innych technik tym, że papier pozostaje ważnym elementem obrazu. Jasne miejsca często powstają przez pozostawienie niezamalowanej powierzchni, dlatego kolejność wykonywania pracy trzeba zaplanować wcześniej.
Podczas ćwiczeń warto zwrócić uwagę na cztery podstawowe kwestie:
- proporcję pigmentu do wody,
- pracę na papierze suchym i wilgotnym,
- nakładanie kolejnych przejrzystych warstw,
- pozostawianie najjaśniejszych fragmentów kompozycji.
W przeciwieństwie do rysunku ołówkiem nie każdą decyzję można łatwo cofnąć gumką. Dzięki temu akwarela uczy planowania pracy i świadomego podejmowania decyzji.
Rzeźba pomaga lepiej rozumieć rysunek
Choć rzeźba i rysunek wykorzystują zupełnie inne materiały, obie dziedziny są mocno powiązane. Modelowanie bryły pozwala zobaczyć formę ze wszystkich stron. Łatwiej wówczas zrozumieć, dlaczego ten sam nos, dłoń czy przedmiot wygląda inaczej zależnie od położenia obserwatora.
To szczególnie użyteczne dla osób mających problem z przejściem od kopiowania fotografii do rysowania z wyobraźni. Fotografia pokazuje tylko jeden rzut obiektu. Praca przestrzenna wymusza zrozumienie jego całej konstrukcji.
Projektowanie samochodów łączy sztukę z myśleniem projektowym
Samochód jest dobrym przykładem obiektu trudnego do narysowania. Ma precyzyjnie określone proporcje, znajduje się w perspektywie, zawiera krzywizny i wiele elementów występujących symetrycznie po obu stronach pojazdu.
Pracę można podzielić na kilka etapów:
- określenie podstawowych proporcji całego pojazdu,
- wyznaczenie osi i położenia kół,
- zbudowanie głównych brył nadwozia,
- sprawdzenie perspektywy,
- zaprojektowanie detali,
- dodanie światła, cienia i materiałów.
Takie ćwiczenia rozwijają nie tylko sprawność ręki, lecz również umiejętność projektowania przedmiotu od ogólnej koncepcji do szczegółu.
Czy trzeba mieć talent, żeby rozpocząć?
Początkowy poziom ma mniejsze znaczenie niż regularność pracy. Większość podstawowych problemów rysunkowych można rozłożyć na konkretne zagadnienia, które da się ćwiczyć oddzielnie. Proporcje można mierzyć, perspektywę konstruować, anatomię analizować, a sposób nakładania farby wielokrotnie powtarzać.
Dlatego zajęcia hobbystyczne mogą być odpowiednie zarówno dla osoby, która wraca do rysowania po wielu latach, jak i dla kogoś, kto dopiero chce sprawdzić nową technikę. KIAS kieruje swoje grupy hobbystyczne do osób w wieku od 15 do 65 lat, a więc nie ogranicza ich wyłącznie do uczniów przygotowujących się na studia.
Regularna nauka pozwala świadomie wybrać własną specjalizację
Nie trzeba od razu decydować, czy chce się przede wszystkim malować, rzeźbić, projektować czy rysować postacie. Poznawanie różnych technik pozwala sprawdzić, która forma pracy odpowiada danej osobie najbardziej.
Rysunek może stać się podstawą kolejnych zainteresowań: ilustracji, komiksu, projektowania produktów, grafiki, malarstwa czy rzeźby. Nawet bez planów związanych ze studiami artystycznymi warto więc traktować naukę jako rozwijanie konkretnego warsztatu, a nie tylko sposób na wykonanie pojedynczego efektownego obrazu.